Een ABC’tje?!

In dit bericht heb ik gesproken over het nut van intervisie om niet-vaktechnische probleemsituaties te bespreken en met elkaar op te lossen. Een ander belangrijk onderdeel van onze ontwikkeltrajecten is coaching.

Een tool die ik regelmatig in coaching gebruik, is de zogenaamde RET-methode (Rationele Effectiviteits Training of -Therapie.) RET is een methode die je na een paar keer doen, vaak uitstekend zelf en op jezelf kunt toepassen.

Wat is RET?

Laten we eens met de R beginnen, de R van rationeel. Onze ratio, dus onze manier van denken is vaak bepalend voor hoe we ons voelen en gedragen. Gedachten kunnen effectief zijn en helpen, maar ook ineffectief en daarmee spanning of negatieve emoties oproepen en problemen veroorzaken.

De RET-methode helpt om ineffectieve gedachten om te zetten in effectieve. Bij zware en hardnekkige ineffectieve gedachten is daar mogelijk therapie voor nodig. In lichtere situaties kun je dit na training en enige oefening zélf.

RET in de praktijk

Een voorbeeld uit de recente praktijk:

Stel, door corona ben je genoodzaakt om alleen nog maar online-presentaties en -cursussen te geven. Je kantoor is Zoom gaan gebruiken en morgen moet je je 1e presentatie online via Zoom gaan geven aan een groep klanten.

Er kunnen nu tal van ineffectieve gedachten opkomen, bijvoorbeeld:
“Dat heb ik nog nooit gedaan, het is veel te moeilijk, dat kan ik niet!” Of
“Dat heb ik weer, een baan waarbij ik iets moet doen wat ik niet kan.”
“Het is een belangrijke presentatie, dus het moet wel in één keer goed gaan!”

En als deze gedachten in je hoofd blijven zitten kunnen die allerlei spanningen geven. Nog voordat je de presentatie geeft, is de presentatie al een probleem…

Terug naar de methode

Hier is – in RET-termen – sprake van een ABC’tje.
A is het Activating Event m.a.w. er is een gebeurtenis, in dit geval het feit dat je via Zoom moet presenteren. Daarop volgen automatisch de B’s en C’s.
B zijn je Beliefs, in dit geval je irrationele gedachten: “het moet in één keer goed gaan!”
C zijn de Consequences, de gevolgen van de A en de B. Gevolgen kunnen er zowel gevoels- als gedragsmatig zijn. In dit geval bijvoorbeeld angst-, paniek- en zenuwgevoel. Of gedragsmatig: ziekmelden, uitstellen, delegeren aan een collega.

Bekijk nu nog eens bovenstaand ABC’tje: er gebeurt iets (A), je krijgt daar een gedachte (B) bij, die veroorzaakt een (naar) gevoel en/of ineffectief gedrag (C). Maar in dit voorbeeld heeft de presentatie via Zoom nog niet eens plaatsgevonden.

M.a.w. je gedachten veroorzaken de spanning of het probleem, niet eens de situatie zelf.

Het goede nieuws

En dat is ook goed nieuws, want onze gedachten kunnen we beïnvloeden, daar kunnen we onszelf uitdagen. En dit is dan precies wat we in zo’n coachingssituatie gaan doen.

Methodisch gezien zetten we stap D en E.
D is Disputen ofwel uitdagen. Door middel van allerlei vragen stellen we de ineffectieve gedachten ter discussie, net zolang totdat de gecoachte zover is om over te ‘stappen’ naar E.
En E is de Effectieve gedachte die het mogelijk maakt om zonder spanning het probleem het hoofd te bieden.

Vragen die tijdens het ‘uitdagen’ worden gesteld bij de gedachte “Het is een belangrijke presentatie, dus het moet wel in één keer goed gaan!” zijn bijvoorbeeld:
• “Jij vindt dat je het in één keer goed moet doen, van wie moet dat?”
• “Is helemaal foutloos werken haalbaar?”
• “Kan iedereen meteen altijd alles in één keer goed doen?”
• “Wat is het ergste dat er kan gebeuren, als het niet in een keer goed gaat?”
• “Word je presentatie er beter van, als je dit denkt?”

Dit uitdagen gaat net zolang door totdat de gecoachte inziet, voelt en ervaart dat de ineffectieve gedachte hem/haar in de weg zit. Soms kan dat snel gaan, soms zijn er meerdere gesprekken nodig. Zeker bij lang bestaande gedachtenpatronen kan het veel energie vragen om die te doorbreken. Vandaar ook het woord Training in RET. Snelle en simpele oplossingen bestaan vaak niet, maar door consequent te blijven trainen, kun je de irrationele en ineffectieve gedachten opsporen én veranderen.

Terug naar het voorbeeld

Een effectieve gedachte in deze situatie zou kunnen zijn:
“Ik ga mijn best doen. Ook al beheers ik Zoom nog niet helemaal, ik beheers het onderwerp van de presentatie, dat is het belangrijkste. En als het misgaat met Zoom kan ik altijd nog hulp inroepen of even een pauze inplannen of de sessie herstarten.”

En voor degenen die Pippi Langkous kennen, zij riep vaak:

Een effectieve gedachte bij uitstek!

Tonny Dirkx