Interpretatie Wwft – geen appeltje eitje

Inleiding

Als consultants bij Full Finance komen wij bij veel kantoren over de vloer, maar we moeten het eerste kantoor nog tegenkomen dat ons aangeeft dat zij het interpreteren van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (hierna: Wwft) een appeltje eitje vindt. Direct maar ter geruststelling: dit is zeker niet verwonderlijk aangezien de Wwft geen rule-based maar principle-based regelgeving is. Dit houdt in dat er bij de interpretatie van de regelgeving veel wordt gewerkt met open normen. Zo geeft de Wwft bijvoorbeeld wel aan wat een cliëntenonderzoek moet opleveren, maar laat zij de instelling vrij om te bepalen hoe zij dit doel wil bereiken.

Bij het bepalen hiervan staan we er gelukkig niet alleen voor: er staan ons verschillende hulpbronnen ter beschikking. Deze hulpbronnen kunnen richting geven aan het op een juiste wijze vervullen van onze poortwachtersfunctie. Vanuit de praktijk is gebleken dat niet iedereen daar een goed beeld van heeft of dat men niet op de hoogte is van het feit dat documentatie inmiddels al is geactualiseerd en daardoor onbedoeld nog met verouderde informatie werkt. Reden om in dit artikel stil te staan bij een aantal van deze hulpbronnen en de status hiervan. Bedenk daarbij dat de genoemde voorbeelden niet uitputtend zijn en puur bedoeld ter illustratie. Als een praktijkvoorbeeld niet is benoemd, kunnen daar ook geen conclusies uit worden getrokken. Ons advies: neem van deze documenten een actuele versie op in jullie netwerk of portaal en ze zo ter beschikking te stellen aan de medewerkers.
Onderstaand een overzicht van de frequent door ons gebruikte bronnen (in willekeurige volgorde):

Wettekst

Basis is uiteraard de actuele wettekst van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme geldend van 1 november 2022 t/m heden. Naast alle beschikbare hulpbronnen is het altijd goed om na te gaan wat er in de basis wordt gesteld. De wettekst zelf is leidend en bindend.

Rijksoverheid

Vanuit de ministeries van Financiën en Justitie en Veiligheid staat ons de ‘Algemene leidraad Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme’ ter beschikking. Deze leidraad is geen juridisch bindend document en treedt niet in plaats van wet- en regelgeving. Het doel van deze leidraad is om de onder toezicht staande Wwft-instellingen te helpen bij de toepassing van de wettelijke verplichtingen. De leidraad heeft betrekking op de algemene aspecten van de Wwft die voor alle Wwft-instellingen gelden. De meest actuele gepubliceerde versie hiervan is die van 21 juli 2020. Momenteel is er een kamerstuk beschikbaar d.d. 7 juni 2024.

Belastingdienst/Bureau Toezicht Wwft

Vanuit de Belastingdienst/Bureau Toezicht Wwft staat ons de ‘Leidraad Wwft – Richtlijn voor kopers en verkopers van goederen’ ter beschikking. Deze leidraad is een praktisch hulpmiddel voor kantoren om te kunnen beoordelen of hun klanten (handelaren) enerzijds op de hoogte zijn van hun verplichtingen als Wwft-instelling en anderzijds om te kunnen beoordelen of zij deze verplichtingen ook op een juiste wijze nakomen. Expliciet willen wij je aandacht vragen voor het stroomschema opgenomen onder 1.5 waarin schematisch is weergegeven wanneer een handelaar onder de verplichtingen van de Wwft valt en wanneer ongebruikelijke transacties dienen te worden gemeld. Deze Leidraad dient in samenhang te worden gelezen met de hierboven genoemde  ‘Algemene leidraad Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft)’ van de ministeries van Financiën en Justitie en Veiligheid. De meest actuele versie van deze leidraad is die van maart 2022.

Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA)

De NBA heeft ter ondersteuning van accountants en belastingadviseurs Handreiking 1124 ‘Richtsnoeren voor de interpretatie van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) voor accountants en belastingadviseurs’ uitgebracht. Deze richtsnoeren heeft zij in samenwerking met de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs (NOB) en het Register Belastingadviseurs (RB) geschreven aangezien zij het wenselijk vinden dat accountants en belastingadviseurs de Wwft zo veel mogelijk hetzelfde uitleggen. Deze richtsnoeren zijn opgezet als naslagwerk met een uitvoerige toelichting op de Wwft. Op zichzelf niet leidend en bindend, dat is de Wwft en de daarop gebaseerde regelgeving. De laatste update van deze handreiking is definitief geworden op 5 december 2023.

Bureau Financieel Toezicht (BFT)

Ook het BFT heeft als toezichthouder nadere guidance gegeven om te kunnen voldoen aan de Wwft. Zij heeft hiertoe de ‘Specifieke leidraad naleving Wwft voor accountants, belastingadviseurs, administratiekantoren en alle overige instellingen genoemd in artikel 1a, lid 4, letter a en b’ uitgegeven. Naast deze leidraad is een bijlage met voorbeelden van subjectieve indicatoren voor het melden van ongebruikelijke transacties (specifiek voor deze instellingen) opgenomen en een bijlage met een door het BFT opgesteld 10-stappenplan. In deze specifieke leidraad worden aandachtspunten besproken die voor de naleving van de Wwft van belang zijn. De laatste versie stamt van 24 oktober 2018, maar het BFT is de afgelopen periode druk bezig geweest met het actualiseren van de leidraad. Het BFT heeft ten aanzien van deze geactualiseerde versie een openbare consultatie georganiseerd zodat belanghebbenden in de gelegenheid worden gesteld om input te leveren. Deze consultatie liep tot 30 juni j.l.). Binnenkort kunnen we dus beschikken over een volledig up-to-date exemplaar.

Conclusie

De Wwft is principle-based regelgeving, waarbij wordt gewerkt met open normen. Dit heeft zowel voor- als nadelen. Om handvatten te bieden om hier een eigen en juiste invulling aan te kunnen geven is er vanuit diverse instanties initiatief genomen om te voorzien in uitleg en praktijkvoorbeelden. Nogmaals, deze handvatten zijn niet bindend en leidend, dat is en blijft de Wwft zelf. Vanwege deze principle-based benadering zullen beroepsbeoefenaars in de praktijk tot verschillende oplossingen en interpretaties kunnen komen. Dit hoeft tot op zekere hoogte geen probleem te zijn, maar om die reden is het wel van belang om afwegingen en beargumentering goed vast te leggen. Enerzijds voor jezelf en anderzijds om verantwoording af te kunnen leggen aan bijvoorbeeld het BFT als toezichthouder.

Zeker geen appeltje eitje dus, maar in dit kader is wel het advies: ‘Eat an apple on going to bed, and you’ll keep the doctor from earning his bread’.

Heb je naar aanleiding van dit artikel vragen of heb je behoefte om eens te sparren over een Wwft-casus of wil je de kennis in het kader van de opleidingsverplichting weer eens opfrissen? Neem dan gerust contact met mij of met één van mijn collega’s op!

Wilco Schut AA (w.schut@fullfinance.nl) of bel 055-355 99 79.

Publicatiedatum: 1 juli 2024