Ik kwam terug van mijn zomervakantie en dan ligt er altijd een waslijst aan mails met vakliteratuur en jurisprudentie te wachten om nog tot mij te nemen. Die informatie gebruik ik ook bij de voorbereiding van onze Fiscaal Overleggen. En daarbij viel mij iets op.

Het is kennelijk een beetje mode aan het worden om fictieve aftrekposten te creëren. We kennen allemaal de schandalen rondom de ‘fiscalist van de sterren’, kantoren die leuke belastingteruggaven weten te realiseren met gefingeerde aftrekposten (totdat de fiscus de aangiften inhoudelijk gaat beoordelen), en zo zijn er nog wel meer zaken te noemen die het fiscale daglicht niet kunnen verdragen.

Een korte bloemlezing uit de jurisprudentie tijdens mijn vakantie.

• Een eenmanszaak trekt voorbelasting af op facturen van een bv. Op de facturen staat geen btw-nummer, het adres is onjuist en er is geen specificatie van de verrichte werkzaamheden. Er wordt uitsluitend contant betaald. De inspecteur legt naheffingsaanslagen btw op over 2018 en 2019 met een vergrijpboete van 25%. Nu de facturen niet aan de formele vereisten voldoen en niet aannemelijk is dat de prestaties zijn verricht, laat het hof de naheffingen in stand. De boete is passend en geboden.
• In een vergelijkbare tweede casus oordeelt het hof overeenkomstig. De overeenkomsten waren te globaal en de inspecteur mag aanvullend bewijs verlangen, dat niet geleverd is.
• Bij de aftrek van zorgkosten wordt meer geclaimd dan feitelijk betaald is (na vergoeding door de verzekeraar). De inspecteur staat dit niet toe. In een andere casus worden kosten door een gastouder (€ 46.995) niet onderbouwd, zodat de inspecteur deze terecht corrigeert voor zover deze uitgaan boven de Nibud-gegevens hierover.
• Over 2020 wordt € 14.359 eigenwoningrente afgetrokken, terwijl maar € 11.137 is betaald. Het jaar daarop lijkt de belastingplichtige dit in te willen halen, want dan trekt hij € 26.647 af (er is slechts € 8.026 betaald). Uiteraard wordt dit gecorrigeerd.
• Een voormalig ondernemer heeft nog een bedrag aan niet gerealiseerde zelfstandigenaftrek staan en trekt dat gewoon af ook al is er geen onderneming meer. Dat kan niet.
• De FIOD houdt twee mannen die werkzaam zijn in de makelaardij aan die een pand voor een te lage prijs hebben verkocht op basis van een vervalst taxatierapport. Daardoor is € 378.000 te weinig vennootschapsbelasting betaald.
• In 2020 wordt een factuur verstuurd voor verrichte en nog te verrichten werkzaamheden van € 2,2 mln. Partijen maken echter niet aannemelijk dat deze kosten daadwerkelijk zijn gemaakt of dat sprake is van zakelijke kosten.
• Een belastingplichtige die meedoet aan Horizontaal Toezicht verzoekt zijn adviseur om een fictieve schuld op te nemen van afgerond € 25 miljoen om de box 3-heffing over 2020 te verminderen. Er wordt naast de correctie een boete opgelegd van € 18.000.

Dit is de samenvatting van slechts twee weken jurisprudentie. Dat doet de vraag rijzen hoeveel meer er nog wordt verzonnen om minder belasting te hoeven betalen en wat niet ontdekt wordt? Loont fiscaal grensoverschrijdend gedrag? Je zou het bijna gaan denken. Maar in deze gevallen liep men dus tegen de lamp.

De vervolgvraag is wat de rol van een adviseur hierin is. Dat in de laatste hiervoor genoemde casus deze beroepshouding verwerpelijk is gelet op de gemaakte keuze voor HT zal niemand verbazen. Moet je zomaar meegaan met de wensen van de klant, of mag je best een beetje kritisch zijn? Ik herinner me een verplichte cursus voor accountants over ethiek een aantal jaren geleden (2012-2013). Die is kennelijk niet bij iedereen blijven hangen.

Toch heb ik in de gesprekken met mijn klanten (accountants en fiscaal dienstverleners) wel de stellige overtuiging dat de overgrote meerderheid zich netjes gedraagt en niet meegaat met alle grillen van een klant. Wel zo goed voor het aanzien van het beroep.

Maar ze zijn bij de belastingdienst ook niet gek. Geconstateerd is dat sinds eind 2025 een toenemend aantal aangiften, verzoeken en bezwaren onregelmatigheden bevat, leidend tot onterechte teruggaven. Kennelijk gaat het om 20.000 aangiften en 2.000 aanvragen met een totaal belang van meer dan € 100 miljoen. Ik heb dan ook geen enkele moeite met het aanpakken van dit type misdragingen, en dat daar passende straffen op staan (lees: beslaglegging, boetes of in extreme gevallen schorsing voor een bepaalde periode of ontzetting uit het beroep of zelfs gevangenisstraf).

Zo, dat lucht even op om de eerste post-vakantiestress te ventileren. We gaan er weer hard tegenaan om jullie in het laatste deel van het jaar te helpen met (fiscale) vraagstukken. Maar wel op een nette manier.

Bert Driessen is fiscalist bij Full Finance en lucht graag af en toe zijn hart over fiscale onderwerpen die in zijn praktijk voorbij komen.

Publicatiedatum: 16 september 2026